Archief Abdij van Park Heverlee

De geschiedenis van het abdijarchief vangt aan met het stichtingscharter van hertog Godfried I met de Baard uit 1129 en loopt vrijwel onafgebroken door tot op heden. Een unieke en bijzondere continuïteit die slechts onderbroken werd ten tijde van de opheffing van de abdij in de jaren 1796-1836. Meteen ook de historische cesuur tussen het echt oude of Ancien Regime-archief en het hedendaags archief.1. Het Ancien Regime-archiefDe kloosterlingen, zich goed bewust van het belang van het archief, streefden sinds de 12de eeuw naar een degelijke bewaring. Met het voortschrijden van de tijd vormde zich in de abdij een omvangrijke verzameling perkamenten en papieren bescheiden. Feitelijk een blauwdruk van het organigram en de veelheid van taken van de abdij van 't Park als instelling.Vooral het beheer van het omvangrijke abdijdomein (3.400 ha. landerijen, weiden en bossen, 21 grote pachthoeven, verschillende watermolens, refuges en huizen in Leuven, Brussel, Nijvel, Tienen en Mechelen) resulteerde in een vrijwel onstuitbare stroom van oorkonden met de rechtitels, rekeningen, pachtcontracten, benoemingsbrieven, verkoops- en aankoopakten, processtukken, enz. De leidinggevende figuren binnen de abdijgemeenschap (met als centrale figuur de abt of prelaat gevolgd door de provisor of econoom, de kamerling en de prior) waren de voornaamste archiefvormers waarvan de talrijke documenten in het archief terechtkwamen.Het kloosterleven, feitelijk de essentie en fundamentele bestaansreden van de abdij, produceerde ook archief, maar in veel mindere mate dan het domeinbeheer. De prior, bij afwezigheid van de prelaat de feitelijke leider van de in gemeenschap levende religieuzen, hield enkel rekening bij van de voornaamste huishoudelijke kostenplaatsen, vulde de catalogi aan waarin de biografische gegevens van de confraters terug te vinden waren, en noteerde de namen van de overleden leden van de gemeenschap in het necrologium of dodenboek. Elke kloostergelofte werd vastgelegd in een plechtig door de ingetredene en de abt ondertekende akte. Sommige kloosterlingen hielden een dagboek bij - zoals kanunnik Jan Frumentius (1575-1641) en lekenbroeder architect Antoon Thijs (1683-1739) - of correspondeerden met hun familie of derden.Het beheer van de abdijparochies veroorzaakte eveneens een stroom van documenten: akten van benoeming van pastoors, kosters en vicarissen door de abt, bouwrekeningen in verband met de bouw en het onderhoud van kerken en pastories, correspondentie, stukken in verband met het innen van de tienden, stukken in verband met de kerkfabrieken en de armentafels, stukken in verband met het beheer van de curegoederen enz.Tenslotte bleek de abt, als leider van de kloostergemeenschap maar ook als bekleder van diverse interne en externe belangrijke ambten (visitator van de universiteit, lid van de Staten van Brabant en de Staten-Generaal, circator van de norbertijnerorde en aartskapelaan van de hertogen van Brabant) een archiefvormer. Honderden brieven, enkele dagboeken en dagboekfragmenten, eigenhandig bjigehouden rekeningen, processtukken, visitatieverslagen enz. illustreren de drukke agenda van de prelaat.Nog in het Ancien Regime of alleszins na het Franse tijdvak belandden ook nog enkele archieven van andere religieuze instellingen in het abdijarchief van 't Park.1. Het nobertinessenklooster van Gempe in Sint-Joris-Winge. In deze in de 13de eeuw gestichte proosdij benoemde de abt van 't Park tijdens het Ancien Regime één van zijn kanunniken als proost. De Franse tijd bracht het definitieve einde voor de zusters-kanunikessen. De laatste kloosterlinge, Julienne Bosmans (+ 1843), maakte het archief over aan haar neef, priester Jan-Hendrik Bosmans, die het uiteindelijk afstond aan de Parkabdij. Het Gempebestand is tamelijk omvangrijk (7 m.) en bevat heel wat registers, zangboeken, losse stukken en bijna 1.000 oorkonden (13de-18de eeuw)