Verzameling van Jos De Beer

Joseph (Jos) de Beer (1887-1953) was de eerste conservator van het provinciaal museum Sterckshof - vanaf 1935 officieel ‘Vereeniging Museum voor Vlaamsche Beschaving en Openluchtmuseum’. Zijn grote kunsthonger en verzameldrang zijn bepalend geweest voor de evolutie van het daaropvolgende Museum voor Kunstambachten, Fotomuseum Antwerpen, Zilvermuseum Sterckshof, Diamantmuseum en Textielmuseum (nu het Modemuseum).

De Beer werd geboren op 13 juli 1887 in Wetteren. Door zijn belangstelling voor oudheidkunde introduceerde hij zich al snel in de cultuurgezinde burgerij. Zo verwierf hij in 1931 een benoeming in de Beheerscommissie van de Musea Steen en Vleeshuis. Al snel ontwikkelde de Beer zijn eigen ideeën voor een nieuw museum, gewijd aan de volkse cultuur van de Vlaamse streken. Niet lang hierna werd hij conservator van het domein Sterckshof, waar hij tevens zijn eigen woning betrok.

Typerend voor dit archief is de enorme diversiteit aan stukken met uiteenlopende thema’s. De Beer verzamelde wat hij maar krijgen kon, nochtans had hij ook een bijzondere neus voor waardevolle stukken, zolang het maar in verband stond met het volksleven van Vlaanderen. Verder werd de Beer professor, voorzitter van de Oudheidkundige Kring en schreef hij onder het pseudoniem ‘Leonidas’ publicaties voor het Handelsblad.

Ook in de Tweede Wereldoorlog heeft de Beer zijn duit in het zakje gedaan: hij stond aan het hoofd van de weerstandsafdeling “Les Clochards” en werd voorzitter van een commissie voor het beschermen van kerkklokken die de nazi’s buitmaakten. Dat leidde tot een nauwe samenwerking met de Monuments Men in 1945.

De Beer leefde een bohémien bestaan en was kunstminnend in hart en nieren. Hij overleed in 1953 in Antwerpen. Het archief lijkt op het eerste zicht van verschillend allooi, maar het is duidelijk dat deze conservator meer verzamelde dan louter objecten. Hij slaagt erin restauratiefasen van kerkgebouwen doorheen verschillende eeuwen bijeen te krijgen, familiearchieven te ontsluiten met bezittingen in binnen -en buitenland, en de culturele uitingen van het leven in de 20ste eeuw te bundelen.

Het archief bevat verschillende deelverzamelingen bestaande uit tekeningen en prenten: bouwtekeningen van verschillende architecten en gebouwen in Antwerpen; nieuwsjaarprenten van de KMDA, academietekeningen; plannen betreffende projecten in de deelgemeenten van Antwerpen; archivalia allerlei zoals een boek over de Bourgondische kapel.