Identificatie Organisatie Profiel Volkshogeschool en sociaal actiecentrum uit Antwerpen Referentienummer act-0019160 Achternaam / organisatienaam Volkshogeschool Elcker-Ik Antwerpen Geboortedatum / datum van oprichting 1970 Alternatieve naam Elker-Ik Federatie (alternatieve naam) Federatie Elcker-Ik (alternatieve naam) EI (afkorting) vzw Peperfabriek (alternatieve naam) Nationaliteit Belgisch Biografie / organisatiegeschiedenis De Antwerpse volkshogeschool Elcker-Ik werd door priesters Flor Fischer en Hugo Ongena opgericht in 1970. De organisatie wilde ook van bij haar ontstaan een infrastructuur bieden voor heel wat basisgroepen en actiegroepen. Er werden vrij snel ook Elcker-Ik-huizen geopend in Turnhout, Leuven, Gent, Brugge, Brussel en Hasselt. Elcker-Ik schaarde zich rond drie pijlers: informatie geven, actie voeren en vorming bieden. Veel van de leden kwamen uit Christelijke hoek, maar de insteek van Elcker-Ik was veeleer links georiënteerd. Elcker-Ik Antwerpen coördineerde actiegroepen rond verschillende thema's, richtte zelf ook meerdere actiegroepen op die later losbraken van de organisatie, en stond ter beschikking als hoofdzetel van heel wat actiegroepen. De thema's waarrond Elcker-Ik zich engageerde waren zeer divers: de milieubeweging, de vrouwenbeweging, de vredesbeweging en solidariteit met wat toen de 'derde wereld' werd genoemd. Ook kernenergie, racisme, jeugdzorg, gehandicaptenrechten en de multiculturele samenleving waren vooraanstaande thema's bij de vorming en acties van Elcker-Ik. Samen met het Daens Aktiefonds (ook opgericht door Flor Fischer) coördineerde Elcker-Ik op het einde van de jaren 1970 de protesten tegen het gewestplan in de regio Antwerpen. Toen het ontwerp-gewestplan Antwerpen in oktober 1976 werd ondertekend, waren er 90 dagen openbaar onderzoek voorzien. Om de opmerkingen van de actiegroepen tegen het gewestplan zo gecoördineerd mogelijk over te brengen en hun punten zoveel mogelijk gewicht te geven, werd er besloten dat alle actiegroepen in het Antwerpse de krachten zouden bundelen. Mortsels Aktiekomitee Leefmilieu (MAL) nam de regio Noorderkempen voor zich; Aktiekomitee Leefmilieu Rupelstreek (ALR) de regio Rupelstreek; Red de Voorkempen de regio Voorkempen; en Elcker-Ik de regio Antwerpen-centrum (Antwerpen, Ekeren, Merksem, Deurne, Borgerhout, Berchem, Hoboken, Wilrijk, Zwijndrecht). Elcker-Ik werkte ook voor verschillende projecten samen met de Bond Beter Leefmilieu (BBL), onder andere voor enkele vormingsdagen en acties i.v.m. het verwerken/storten van industrieel afval en i.v.m. het verbeteren van de fietsinfrastructuur. Elcker-Ik verleende ook steun aan de Antwerpse burgerbewegingen/actiegroepen StRaten-Generaal en Ringland. In navolging van het succes van Elcker-Ik Antwerpen werden verschillende regionale centra opgericht (Mechelen, Leuven, Brugge, Gent en Turnhout). De samenwerking met de andere Elcker-Ik-centra vond plaats via een overkoepelende federatie die in 1978 werd opgericht. In 1991 werd die federatie terug ontbonden wegens interne spanningen en inhoudelijke verschillen in visie, doelstellingen en werking tussen verschillende centra. In 2003 vaardigde de Vlaamse Regering het decreet Vorming Plus uit: bij deze hervorming van het hoger onderwijs moesten volkshogescholen zich hergroeperen tot (maximaal) dertien Vormingplus-centra (nu Avansa). Elcker-Ik Antwerpen weigerde mee te stappen in dit verhaal en hervormde zich tot Elcker-Ik Centrum. Zo bleef het als afzonderlijke entiteit bestaan, maar verloor het wel zijn etiket van volkshogeschool. De regionale Elcker-Ik centra in Mechelen, Leuven, Brugge, Gent en Turnhout gingen wel allemaal op in Vormingplus-centra. In 2020 veranderde de naam Elcker-Ik naar vzw Peperfabriek. Is archiefvormer van Archief van Elcker-Ik, bewaard door Amsab - Instituut voor Sociale Geschiedenis Gent Bronnen en literatuur https://www.peperfabriek.be/ (laatst geraadpleegd op 23/06/2025). Elcker-Ik Vrouwenwerking. "Wonen en woonomgeving door vrouwen bekeken", in: Wijken of wonen, jaargang 2, juli-augustus 1984, p. 19. van den Broeck, Jef, Vermeulen, Peter, Oosterlynck, Stijn en Albeda, Ympkje. Antwerpen, herwonnen stad? : maatschappij, ruimtelijk plannen en beleid : 1940-2012. Brugge : Die Keure, 2015, p. 19. Beel, Veerle. Stichter Elcker-Ik over volkshogeschool. De Standaard, 20 april 2002. Declercq, Ivan. Elcker-Ik Antwerpen. Van volkshogeschool tot centrum. Tertio, nr. 283-284, 13 juli 2005, p. 9. https://www.dewereldmorgen.be/community/elcker-ik-wordt-een-peperfabriek/ (laatst geraadpleegd op 12/06/2025). Van Alsenoy, Jan. Ruimtelijke planning. Afl. 14, 1985, II.A.3.f., Socio-cultureel vormingswerk, p. 4. Gesprek met Gert Van Overstraeten van Amsab op 21/05/2025. Referenties in andere databanken Wikidata https://www.wikidata.org/wiki/Q123490033 ODIS http://www.odis.be/lnk/30250 Gecontroleerde trefwoorden Beroepen of funties Intermediaire actor Onderwijsorganisatie Actiegroep Disciplines Stedenbouwkunde Gemeentes Schilde (België > Vlaanderen > Provincie Antwerpen > Arrondissement Antwerpen > Schilde) Schilde (België > Vlaanderen > Provincie Antwerpen > Arrondissement Antwerpen > Schilde) Antwerpen (België > Vlaanderen > Provincie Antwerpen > Arrondissement Antwerpen > Antwerpen) Antwerpen (België > Vlaanderen > Provincie Antwerpen > Arrondissement Antwerpen > Antwerpen) Vrije trefwoorden sociale actie participatie leefmilieu